Klachten

De klachten zijn afhankelijk van waar de afwijking zich bevindt.

Wanneer naar een arts?

Als u last heeft van de huidafwijking en als ze gaan jeuken, groeien of bloeden. Of gewoon als u zich zorgen maakt.

De meeste huidvlekken en bobbels zijn onschuldig. Toch is het verstandig uw huid regelmatig te bekijken. Dit geldt nog sterker als uw huid vaak aan zonlicht wordt blootgesteld (zie 'Veilig zonnen').

Onderzoek en diagnose

Of een huidafwijking kwaadaardig is, is niet altijd met het blote oog te zien. De dermatoloog kan in bepaalde gevallen een ´niet-invasief´ onderzoek doen om hier meer zekerheid over te krijgen. Als er twijfel is over de diagnose is het raadzaam de afwijking door een chirurg te laten verwijderen zodat het onderzocht kan worden onder de microscoop (patholoog-anatomisch onderzoek of PA-onderzoek).

Behandeling

De behandeling vindt vrijwel altijd alleen plaats met plaatselijke verdoving. De plaatselijke verdoving wordt gegeven met behulp van één of meerdere verdovingsprikken rond het te behandelen gebied. De verdoving duurt zo'n 30 tot 60 minuten. Na de ingreep kunt u meestal snel naar huis.

Welke voorbereidingen kunt u zelf treffen voor de ingreep?

• Meldt aan de arts als u medicijnen gebruikt of ergens overgevoelig voor bent (bijvoorbeeld pleisters, jodium etc)
• Het gebied of lichaamsdeel, waar de ingreep moet plaatsvinden, moet thuis goed gewassen wordt.
• Nagels moeten kort, schoon en zonder nagellak zijn.
• Draag kleding die ruim is, zodat er ruimte is voor een verband.
• U kunt voor de ingreep gewoon eten en drinken.
• Laat juwelen en sieraden thuis.
• Afhankelijk van het soort verdoving, maar ook afhankelijk van het soort ingreep hebt u begeleiding nodig om bijvoorbeeld naar huis te rijden.

Voorbeelden van huidafwijkingen

• Huidvlekken of aanhangsels: een fibroom, een wrat (virus infectie, gaat meestal na 1-2 jaar vanzelf over), naevus of moedervlek (verandering in de pigmentcellen (moedervlek), keratose (overmatige vorming van hoorn) of een kwaadaardige huidafwijking.
• Bobbels door verandering in de 'huidorganen': een meëter, een atheroomcyste of talgkliercyste (door een verstopt afvoergangetje van een talgklier hoopt het talg zich op en ontstaat een cyste), een lipoom of vetbult (ontstaat door ´goedaardige wildgroei´ van een vetcel in het onderhuids vetweefsel).
• Bobbels door verandering in structuren onder de huid: een vergrote lymfklier, een zwelling in een spier, een ganglion (zwakke plek in het kapsel van een gewricht), een tendinitis stenosans (verdikking in de buigpees van een van de vingers) of de ziekte van Dupuytren (vergroeiingen van het peesblad in handpalm). De behandeling van laatstgenoemde afwijking wordt bij voorkeur door een handchirurg gedaan.

Wanneer naar een arts?

Ga naar een arts als een ontsteking van huid, vingers, de hand of de nagelwal u veel klachten heeft, de ontsteking groter wordt ondanks behandeling, langer dan 2 dagen duurt, u een rode streep ziet lopen over uw arm of been vanaf de oorspronkelijke ontsteking, u koorts (meer dan 38° Celsius) of koortspieken heeft of als u zich er ziek door voelt.

Klachten

De klachten die meestal optreden bij een ontsteking van huid, vingers, de hand of de nagelwal zijn roodheid, pijn, warmte en zwelling. Koorts ontstaat alleen als het ontstoken gebied groot is of als de bacteriën in de bloedbaan komen. Piekende koorts (af en toe hele hoge koorts soms met rillingen) komt vooral voor bij abcessen (zie verder).

Als u een rode streep ziet lopen over arm of been vanaf de oorspronkelijke ontsteking richting uw lichaam, kan het zo zijn dat de ontsteking zich heeft uitgebreid naar een bloedvat dat net onder de huid ligt (flebitis).

Van een grote ontsteking of een abces kunt u zich behoorlijk ziek voelen.

De irritatie of overbelasting van spieren en pezen noem ik apart omdat men ook in dit geval vaak spreekt over een ontsteking (peesschede ontsteking of tendinitis en slijmbeursontsteking of bursitis). Hierbij is sprake van pijn die optreedt of erger wordt bij bepaalde bewegingen. Een ontsteking van een slijmbeurs die vlak onder de huid ligt, geeft een zwelling die soms rood is. Meestal is er geen ontsteking door bacteriën.

Voorkom een ontsteking na een verwonding

• Maak de wond schoon met een desinfecterende vloeistof. Dek het eventueel af met een luchtdoorlatende pleister of verband. Soms moet een wond chirurgisch schoongemaakt worden.
• Ga altijd naar een arts als u door een mens of dier door de huid heen bent gebeten. Om een vervelende ontsteking te voorkomen is het verstandig antibiotica te slikken.
• Een inenting tegen tetanus is nodig bij bijtwonden, wonden die door een verontreinigd voorwerp zijn ontstaan en bij vieze wonden (straatvuil). Soms bent u daar al voldoende tegen ingeënt.

Behandeling van ontstekingen van huid, vingers, de hand of de nagelwal

Bursitis of slijmbeursontsteking

Wat is het? Door irritatie kan de produktie van het slijm in de slijmbeurs toenemen en ontstaan een bult. Op veel plaatsen in het lichaam bevinden zich slijmbeurzen. Meestal onder pezen en in de buurt van gewrichten. Ontsteking van de slijmbeurs op de elleboog (bursitis olecrani) komt het meeste voor doordat veel mensen met hun ellebogen op hun bureau steunen. In enkele gevallen ontstaat daarna een bacteriële ontsteking.

Behandeling: rust en voorkomen van de irritatiemoment is meestal voldoende. Sommige artsen spuiten een vloeistof in om de steriele ontsteking te doen afnemen. Bij bacteriële ontstekingen is vaak een operatie nodig.

Cellulitis of ontstoken bindweefsel

Wat is het? Ontsteking van het weefsel onder de huid rondom de oorspronkelijke ontsteking. De huid is verdikt, rood, warm en pijnlijk.

Behandeling: Verwijderen van een eventueel vreemd lichaam, zoals een angel, een splinter etc. (steriel!). Antibiotica zijn nodig als er geen duidelijk vreemd lichaam aanwezig is, de ontsteking erg groot is, er sprake is van een rode streep op arm of been (flebitis) of u koorts heeft door de ontsteking.

Zelden is een operatie nodig.

Folliculitis of ontstoken haarzakje

Wat is het? Ontsteking van een haarzakje. Vaak zijn er meer haarzakjes bij de ontsteking betrokken. Het gebied eromheen is verdikt, rood, warm en pijnlijk.

Behandeling: Antibiotica indien de ontsteking uitgebreid is of er algemene ziekteverschijnselen zijn. Eventueel openen van kleine abcesjes (etterkopjes).

Handflegmone

Wat is het? Uitgebreide ontsteking van de handpalm.

Behandeling: Er zullen antibiotica per infuus gegeven worden. Vrijwel altijd zal een operatie plaatsvinden.

Panaritium of peesschede ontsteking

Wat is het? Ontsteking van de ruimte waarin de pezen zich bevinden. Komt het meeste voor in hand en onderarm. Ontstaat vaak na een verwonding, soms al door een prik.

Behandeling: Antibiotica kunnen in een vroeg stadium helpen, maar moeten wel via het bloed (via een infuus) gegeven worden. Meestal is een operatie nodig.

Paronychia of omloopje

Wat is het? Ontsteking van de nagelwal. Ontstaat vaak door nagelbijten. Kan zich uitbreiden onder de nagelwortel en beschadiging geven van het nagelbed met een chronisch vervormde nagel tot gevolg. Botontsteking is zeer zeldzaam.

Behandeling: Vaak gaat het over als u in een vroeg stadium 2-3 keer per dag 10 minuten met de vinger in een badje met lauw water weekt. Ga op tijd naar een arts.

Na plaatselijke verdoving wordt de nagelwal aan de basis van de nagel aan beide zijde ingesneden. De nagelwortel wordt verwijderd. Er groeit te zijner tijd een nieuwe nagel.

Tendinitis of peesontsteking

Wat is het? Er zijn vele soorten. De tenniselleboog is misschien wel de bekendste. In feite is het een irritatie van een pees of peesblad.

Behandeling: Rust is meestal het beste. Sommige artsen spuiten een vloeistof in om de steriele ontsteking te doen afnemen. In enkele gevallen is een operatie noodzakelijk.

Tendovaginitis stenosans, haperende vinger of snapping finger

Wat is het? Een verdikking in een pees (meestal een van de buigpezen van de vingers). Ontstaat door irritatie, maar hoe precies is niet duidelijk. Door de verdikking kan de pees niet goed bewegen en blijft hij hangen ergens in de peeskoker, hij hapert. Meestal kan de vinger na een tijdje wel weer gestrekt worden.

Behandeling: Rust wil wel eens helpen. Sommige artsen spuiten een vloeistof in om de steriele ontsteking en dus de verdikking van de pees te doen afnemen.

Meestal helpt een kleine operatie het beste. Na plaatselijke verdoving wordt een sneetje gemaakt in de huid boven de aangedane pees. De versteviging die op verschillende plaatsen in de peeskoker aanwezig is wordt doorgenomen. De huid wordt dichtgehecht. U mag de vinger weer snel gebruiken.

Unguis incarnatus of ingegroeide teennagel

Wat is het? Ontsteking van de nagelwal door het in de huid ingroeien van een hoekje van de teennagel.

Behandeling: In een vroeg stadium is het goed te behandelen met weken van de teen (voet) in een badje met lauw water 3x daags 10 minuten. Knip de nagels recht af en niet te kort! Draag schoenen waarin de tenen ruimte hebben. Bij hardnekkige klachten is een kleine operatie nodig om definitief van de klachten af te komen. Na plaatselijke verdoving wordt aan de aangedane zijde van de nagel een stukje van de nagel verwijderd. De nagel wordt nu smaller. Tevens wordt het desbetreffende stukje nagelbed verwijderen.

Let op! Heeft u suikerziekte of vaatvernauwing van de bloedvaten in uw benen (perifeer arterieel lijden) ga dan meteen naar een arts.

In Nederland gaat u eerst naar de huisarts als u zelf een afwijking heeft ontdekt. De huisarts verwijst u naar de chirurg als er meer onderzoek en mogelijk een behandeling nodig is. In Spanje doet de gynaecoloog meestal de controle van de borsten. De behandeling wordt of door de gynaecoloog of door de chirurg gedaan. Voor meer informatie over borstafwijkingen verwijs ik u ook naar de website van de KWF Kankerbestrijding.

Wanneer naar een arts?

Als u een knobbeltje heeft ontdekt in de borst dat er voorheen niet zat of dat anders aanvoelt dan 'normaal'. Maar ook als er deukjes of kuiltjes in de huid van de borst zijn, de tepel naar binnentrekt terwijl dat voorheen niet zo was, er een verandering van de tepel is waarbij verschijnselen optreden als roodheid, schilfertjes en een soort eczeem, er vocht uit de tepel (waterig, melkachtig, groen van kleur of bloederig) komt, u pijn heeft in de borst op een plek waar ook het klierweefsel iets anders aanvoelt, de borst warm aanvoelt en rood is of als er een zweertje van de huid is dat niet geneest.

Klachten

De meeste knobbeltjes geven geen duidelijke klachten. Soms doen ze pijn of geven een dof gevoel. Let op of u vocht of bloed verliest uit de tepel.

Borstzelfonderzoek

Het is best lastig om uw eigen borsten te onderzoeken. In feite zoekt u naar iets dat u eigenlijk niet wil vinden. Maar wanneer u dit onderzoek regelmatig doet, weet u beter hoe uw borsten voelen en wat normaal is. Voelt u zich er toch niet prettig bij, dan kunt u het uiteraard ook door een arts laten doen. Ga dan wel zo vaak mogelijk naar dezelfde.

Het beste moment om te onderzoeken is één week ná de menstruatie. Als u niet meer menstrueert kunt u het beste een vaste dag in de maand kiezen.

Bevolkingsonderzoek

In Nederland worden vrouwen boven de 50 jaar jaarlijks opgeroepen voor het bevolkingsonderzoek. Daarbij wordt alleen een röntgenfoto gemaakt om een kwaadaardige afwijking in een vroeg stadium op te sporen. Lichamelijk onderzoek vindt nooit tegelijkertijd plaats.

Hier vindt u meer informatie over het bevolkingsonderzoek in Nederland.

In Spanje controleert de gynaecoloog meestal de borsten met lichamelijk onderzoek en een röntgenfoto als het nodig is of u boven de 40 jaar bent.

Onderzoek en diagnose

Als een afwijking in de borst wordt gevonden bij lichamelijk onderzoek wordt verder onderzoek gedaan. Een echografie, een mammografie (röntgenfoto van de borst) en een punktie. Bij een punktie worden via een naald cellen uit de afwijking gehaald om ze te laten onderzoeken onder de microscoop door de patholoog.

Behandeling

De behandeling is erg afhankelijk van de diagnose. Goedaardige afwijkingen die veel klachten geven, kunnen chirurgisch verwijderd worden. Soms kan dat met plaatselijke verdoving, maar meestal is het beter om dat te doen terwijl u slaapt (onder narcose bent).

De behandeling van borstkanker behoort naar mijn mening gedaan te worden door een daarin gespecialiseerd chirurg (of gynaecoloog) die in een multidisciplinair team werkt. Voor meer informatie over borstkanker verwijs ik u naar de website van de KWF Kankerbestrijding.

Wat is een buikwandbreuk?

De buikwand is een stevige laag spieren en peesbladen die ervoor zorgt dat de buikorganen op z´n plaats blijven. Aan de binnenkant, in de buik, is de buikwand bekleed met buikvlies. In de buikwand zitten een aantal openingen om structuren 'door' te laten. Zoals bijvoorbeeld tijdens de groei van een ongeboren mannelijke baby als de zaadballen van binnen in de buik naar buiten verplaatsen. Het kanaal dat zo ontstaat heet het lieskanaal. De navel is een litteken van de afgevallen navelstreng. In de navelstreng zaten bloedvaten die door de buikwand heen liepen van de moederkoek naar het kindje. De opening waar de bloedvaten doorheen liepen, blijft vaak bestaan.

Een breuk (hernia) van de buikwand ontstaat meestal bij zo'n zwakke plek. Door de opening stulpt buikvlies, soms met buikinhoud, naar buiten. Een breuk kan al bij de geboorte aanwezig zijn, maar hij kan ook op latere leeftijd ontstaan. Dit kan komen doordat de druk in de buik verhoogd wordt door zwaar tillen, persen bij bijvoorbeeld harde ontlasting of veel hoesten. Als de buikwand uitrekt door toename van het lichaamsgewicht ontstaan zwakke plekken in de buikwand en worden bestaande breuken vaak groter.

Wanneer naar een arts?

Een breuk hoeft niet altijd via een operatie hersteld te worden. Toch is het verstandig om naar een arts te gaan als u een zwelling ontdekt heeft. Als u (of uw kind) een zwelling heeft die pijnlijk is en niet weggaat als u er zachtjes op drukt of als u gaat liggen of als u (of uw kind) ook nog spuugt, raadpleeg dan direkt een arts.

Klachten

Een gewone breuk doet meestal geen pijn. Als de breuk groot is en bijvoorbeeld in de lies zit, kan hij wel pijnlijk zijn bij zitten of buigen van het been. De zwelling verdwijnt als u gaat liggen of als u er zachtjes met uw vingers tegen duwt.

Onderzoek en diagnose

Het lichamelijk onderzoek alleen is meestal voldoende voor het stellen van de diagnose. Een enkele keer wordt een echografie gemaakt. Voor zeldzame breuken is vaak meer onderzoek nodig.

Behandeling van buikwandbreuken

Al de hierna beschreven operaties moeten met een ruggeprik of onder narcose plaats vinden. Jonge, gezonde mensen met een lies- of navelbreuk, kunnen de dag van de operatie weer naar huis als ze thuis hulp hebben.

Wanneer opereren?

De belangrijkste reden om de breuk op te heffen is om te voorkomen dat de breuk beklemd raakt. Dat wil zeggen dat er een stuk weefsel in de opening van de buikwand beklemd zit. Dat gaat gepaard met veel pijn. Als de breuk niet terug te duwen is (alleen door arts!), moet binnen 24 uur na het ontstaan van de beklemming geopereerd worden.

Bij een liesbreuk is de kans op beklemming veel groter dan bij een navelbreuk. Een liesbreuk wordt dus vrijwel altijd via een operatie opgeheven. Een breukband, zoals die vroeger werd gebruikt, wordt zelden meer geadviseerd.

Komplikaties

Na iedere operatie kunnen komplikaties optreden zoals een nabloeding, een ontsteking van de wond, trombose en een longontsteking. Gelukkig gebeurt dat niet vaak. Na een operatie in verband met een buikwandbreuk kan het gebied van de operatie gevoelloos blijven. Meestal is dit niet storend voor de patiënt. Soms ontstaan juist blijvende pijnklachten. De breuk kan na de operatie ook weer terugkomen (een recidief).

Hernia inguinalis of liesbreuk

Wat is het? Een liesbreuk is een uitstulping van het buikvlies, met of zonder buikinhoud, in het lieskanaal. Een liesbreuk kan al bij de geboorte bestaan, maar hij kan ook op oudere leeftijd ontstaan.

Operatie

Er zijn 2 methoden:

De 'open' methode. Er wordt een sneetje gemaakt in de huid iets boven de zwelling. De buikwand wordt verstevigd door een matje van kunststof in te hechten. Dit kunststof materiaal is veilig en wordt doorgaans goed door het lichaam geaccepteerd.

De laparoscopische methode (kijkoperatie). Via een aantal kleinere sneetjes in de buik wordt een kunststof matje ingebracht om de buikwand te verstevigen. Deze methode wordt niet standaard toegepast.

Let op! Na de operatie treedt er vaak een blauwe verkleuring op van de huid rond het litteken. Bij een liesbreuk 'zakt' dit naar de balzak of de schaamlippen en krijgen die dezelfde kleuren als een flinke blauwe plek. Dat is niet verontrustend.

Hernia umbilicalis of navelbreuk

Wat is het? Een navelbreuk is een uitstulping van het buikvlies door een opening in de buikwand in de navel. Deze breuk bestaan eigenlijk altijd al bij de geboorte. Als de druk in de buik toeneemt, zoals bij zwangerschap of door toename van het lichaamsgewicht, wordt de breuk groter.

Operatie

Via een sneetje rondom de navel (halve maanvormig) wordt de opening opgezocht, het naar buitengestulpte buikvlies weer naar binnen geduwd en de opening dichtgehecht. Bij volwassenen wordt hier vaak een kunststof matje voor gebruikt.

Hernia cicatricalis of littekenbreuk

Wat is het? Een uitstulping van het buikvlies door een opening in het litteken in de buikwand van een vorige operatie. Dit komt doordat er een probleem was tijdens de genezing van de wond (bijv. een ontsteking) of doordat u zo ernstig ziek was dat de buikwand na de operatie niet dichtgehecht kon worden.

Operatie

Het is meestal een grote operatie vanwege de grote (onderhuidse) wond die gemaakt moet worden. Voor het dichtmaken van de breuk wordt een kunststof matje ingehecht. De operatie kan laparoscopisch uitgevoerd worden (via een kijkoperatie), maar dat is geen standaard operatie. Bij hele grote breuken kunnen de spierlagen van de buikwand gebruikt worden om de breuk te herstellen.

Overige Hernias

Het voert te ver om de behandeling van de hieronder genoemde buikwandbreuken te beschrijven. Uiteraard wordt die informatie u tijdens het bezoek voorafgaand aan de operatie verstrekt. Hieronder volgt een korte beschrijving van minder vaak voorkomende buikwandbreuken.

Hernia epigastrica. Uitstulping van een beetje vet door een opening in de middenlijn van de buikwand (boven de navel).

Hernia femoralis. Uitstulping van buikvlies door een opening in de buikwand in de liesstreek waar de grote bloedvaten naar het been doorheengaan.

Hernia periumbilicalis. Uitstulping van het buikvlies door een opening in de buikwand rondom de navel.

Hernia Spigelii. Uitstulping van het buikvlies door een opening tussen een van de spierlagen van de buikwand.

Hernia obturatoria. Uitstulping van het buikvlies door een opening in een van de vliezen van het schaambeen.

De operatie die gedaan wordt is een Nissen fundoplicatie (laparoscopisch). Deze operatie wordt door mijn spaanse collega's gedaan.

Wanneer naar een arts?

Heeft u last van een branderig gevoel achter het borstbeen vooral na eten of liggen, dan moet u eerst (eventueel via uw huisarts) naar een gastro-enteroloog (maagdarm specialist). Deze verwijst u naar de chirurg als een operatie nodig is.

Kijk voor meer informatie over brandend maagzuur op de website van het Nederlands Huisartsgenootschap.

Onderzoek en diagnose

Als u blijvend last van zuurbranden heeft, is altijd meer onderzoek nodig om een oorzaak te zoeken. Via bloedonderzoek wordt gezocht naar een Helicobacter pylori infectie. Deze is goed te behandelen. Bij enige twijfel wordt een gastroscopie (met een cameraatje aan een slangetje wordt in uw maag gekeken) gedaan. Een echografie van de galblaas wordt gedaan om galstenen op te sporen. Uw klachten kunnen namelijk lijken op de klachten die galstenen veroorzaken.

Bij verdenking op een breuk in het middenrif, wordt een röntgenfoto van de slokdarm gemaakt nadat u een kontrasthoudend drankje heeft gedronken (een slikfoto). Een zuur- en/of drukmeting in de slokdarm worden vaak ook voor de operatie gedaan.

Operatie

De Nissen fundoplicatie is een operatie die vrijwel altijd laparoscopisch (via een kijkoperatie) uitgevoerd kan worden. Er wordt een nieuw mechanisme gemaakt voor het goed afsluiten van de bovenste ingang van de maag. Voor gedetailleerde informatie over de operatie en alles wat daarmee te maken heeft, ga naar de website van de Nederlandse Vereniging voor Endoscopische Chirurgie. Wees geduldig want het openen van de pagina duurt even.

Wanneer naar een arts?

Buikpijn kan allerlei oorzaken hebben. Er zijn onschuldige oorzaken maar ook ernstige en zelfs levensbedreigende.

Buikpijn die gepaard gaat met koorts, misselijkheid en braken of diarree moet eigenlijk wel na 2-3 dagen over zijn, dan wel verbeteren. Is dit niet het geval ga dan naar een arts. Voor de plotseling ontstane buikpijn geldt het bovenstaande.

Klachten

Buikpijn kan zeurend, snijdend of krampend zijn. Het kan steeds aanwezig zijn, of in aanvallen. Buikpijn kan tot stilliggen leiden of juist tot bewegen.

De plaats waar u pijn heeft, is niet altijd precies de plaats waar de oorzaak zit. Ook kunt u schouderpijn hebben, terwijl het probleem in de buik zit. Kinderen klagen vaak over buikpijn terwijl er in feite iets anders aan de hand is. Meestal bestaan er ook klachten van misselijk en braken, diarree of juist verstopping, koorts, etc.

Onderzoek en diagnose

Een lichamelijk onderzoek is altijd nodig als u bij de arts komt in verband met buikpijn. Afhankelijk van de mogelijke oorzaak van uw klachten wordt verder onderzoek gedaan, zoals bloedonderzoek, een röntgenfoto of een echografie van de buik. Als de buikpijn zo ernstig is dat u naar het ziekenhuis moet, wordt daar meer onderzoek gedaan.

Wanneer opereren?

Als u geopereerd moet worden, zal aan u uitgelegd worden waarom dat nodig is. Afhankelijk van de oorzaak wordt een laparoscopie, een wisselsnede of een laparotomie gedaan.

Operatie

Buikoperaties zijn meestal grote operaties. Ze moeten altijd onder narcose plaatsvinden. Rondom de operatie mag u niet eten en soms krijgt u een tijdje astronautenvoeding. In de meeste gevallen moet u een aantal dagen in het ziekenhuis verblijven.

Er zijn 2 technieken:

Laparotomie (open buik operatie)

Er wordt geopereerd via een snede door de buikwand in de middenlijn, onder de ribbenboog, in de 'bikinilijn' of opzij in de onderbuik (wisselsnede). De buikwand wordt aan het eind van de operatie in lagen dichtgehecht.

Laparoscopie (kijkoperatie)

Hierbij wordt geopereerd in de buik met behulp van een kamera en instrumenten. Deze worden via kleine sneetjes in de buik naar binnengebracht. Veel buikoperaties kunnen via deze methode gedaan worden. De galblaasoperatie vindt vrijwel altijd laparoscopisch plaats. Het kan soms nodig zijn om tijdens de operatie over te gaan op de open techniek. Over het algemeen herstelt men sneller na een laparoscopische operatie.

Komplikaties

Na iedere operatie kunnen komplikaties optreden. Een wondontsteking en een nabloeding zijn de meest voorkomende. Ook kan de buikwond opengaan of kan er trombose of een longonsteking optreden. Door voorbereidingen te treffen voor en rondom de operatie proberen we de kans op die komplikaties zo klein mogelijk te houden. Een lekkage van de nieuwe darm aansluiting is ook mogelijk. Soms wordt om die reden al tijdens de eerste operatie een tijdelijk stoma (onnatuurlijke anus) aangelegd.

Voor gedetailleerde informatie over specifieke operaties verwijs ik u naar de website van de Surgical Patient Information Services, en voor laparoscopische operaties naar de website van de Nederlandse Vereniging voor Endoscopische Chirurgie (onder Patiënteninformatie). Wees geduldig, want het openen van de pagina duurt even.

Oorzaken

Jeuk kan veroorzaakt worden door een huidaandoening rondom de anus, irritatie van de huid doordat u slijm verliest uit de anus of uit een gaatje erbuiten of wormeneitjes.

Pijn bij de anus kan ontstaan door aambeien (hemorrhoïden), een kloofje in de anus (fissura ani), een fistel (perianale fistel) of een ontsteking (perianaal abces, proctitis).

Bloedverlies via de anus kan komen door een kloofje in de anus, een bloedende hemorrhoid, een ontsteking van de darm, door een poliep of door een tumor.

Door een ontsteking van de darm of een perianale fistel kunt u slijm of vocht via de anus verliezen.

Ongewild verlies van ontlasting komt meer voor bij vrouwen dan bij mannen. Dit komt voor een belangrijk deel door zwangerschap en bevalling. De bekkenbodem wordt slapper en de sluitspier kan uitrekken of zelfs beschadigen. Er kan een verzakking van vagina, baarmoeder, urineblaas of endeldarm ontstaan. Gelukkig is in de meeste gevallen maar tijdelijk sprake van klachten zoals ongewild verlies van windjes en/of ontlasting. Het is aan te bevelen om regelmatig bekkenbodem oefeningen te doen, niet alleen in de periode na een bevalling, maar ook daarna. Een simpele oefening is de lift: span de spieren geleidelijk strakker aan alsof u met de lift naar de 4e etage gaat en op elk verdieping stopt. Ontspan daarna geleidelijk weer alsof u met de lift naar beneden gaat.

Hier kunt u informatie vinden over een aantal van deze ziektebeelden en hun behandelingsmogelijkheden.

• Condylomata accuminata (genitale wratten)
• Fissura ani (kloofje in de anus)
• Hemorrhoiden (aambeien)
• Perianale fistel (pijpzweer in het anale gebied)

Klachten

Een fissura ani geeft meestal klachten in de vorm van een scherpe pijn tijdens of na de stoelgang, vaak met wat bloedverlies.

Diagnose en onderzoek

Meestal zijn de klachten zo duidelijk, dat lichamelijk onderzoek alleen voldoende is. De anus wordt voorzichtig met de vingers gespreid om de fissuur te kunnen ontdekken. Indien het bloedverlies doorgaat na genezing van het kloofje zal een inwendig onderzoek van de darm (een scopie) gedaan moeten worden om een andere oorzaak van het bloedverlies uit te sluiten.

De behandelingsmogelijkheden

Een fissura ani reageert over het algemeen goed op eenvoudige maatregelen. In de eerste plaats zal de stoelgang zacht gehouden moeten worden. U kunt dit proberen door regelmatig te eten, voldoende plantaardige vezels (zemelen, bruinbrood) te eten en veel water te drinken (zo'n 1½ liter per dag). Ook is het belangrijk om de tijd te nemen als u op het toilet zit. Eventueel zijn er medicijnen om de stoelgang zacht te houden.

Gaat het niet over dan is het afhankelijk van de ernst van klachten of er iets aan gedaan moet worden.

Isosorbidedinitraatzalf (ISDN)-zalf

Als eerste behandeling wordt een bloedvaatverwijdende (ISDN) zalf voorgeschreven. De zalf moet u regelmatig (4-6 keer per dag) in de anus op de fissuur smeren. Het is bekend dat u hoofdpijn kunt krijgen van deze zalf. Bij de meeste patiénten verdwijnt dit na 1 of 2 dagen.

Voor een optimaal resultaat moet u de behandeling 3 maanden voortzetten. Meestal vindt na 6 weken een evaluatie plaats.

Botuline injectie

Er wordt botuline gespoten in de kringspier. Botuline verlamt een aantal spiervezels, waardoor de verhoogde spanning van de kringspier opgeheven wordt. Het is een relatief nieuwe techniek.

Operatie

Een laterale interne sfincterotomie (LIS) vindt zelden meer plaats. Het binnenste deel van de kringspier wordt aan de zijkant ingeknipt om de verhoogde spanning te verminderen. Het operatiewondje wordt open gelaten om het risico van infectie zo klein mogelijk te houden. In principe wordt deze operatie met een ruggeprik of onder narcose gedaan.

Wat zijn aambeien en hoe ontstaan ze?

Aambeien zijn uitgezakte zwellichamen. Als de zwellichamen steeds gezwollen (met bloed gevuld) zijn, kunnen ze uitrekken en uitzakken. Dit gebeurt als er voortdurend druk op de bloedvaten staat, zoals tijdens de vergevorderde zwangerschap. Die druk ontstaat ook bij persen (zoals bij harde ontlasting of door tijdgebrek) of als u beroepsmatig veel en langdurig staat (zonder te lopen of zitten). Bij bepaalde ziektes kunnen ook aambeien ontstaan.

Als de aambeien vanzelf genezen, maar ze hebben langere tijd bestaan, blijft vaak een huidlapje (skin tag, marisk) over.

Klachten

Aambeien kunnen klachten geven van bloedverlies, jeuk, een bobbeltje bij de anus, hygienische problemen of pijn.

Tips voor het voorkómen van klachten

• Gebruik alleen zacht toiletpapier of spoel de anus af met de douche (wel droogdeppen).
• Gebruik weinig of geen zeep; dit kan jeuk en irritatie rond de anus verergeren.
• Houdt de ontlasting zacht door:
• regelmatig te eten
• voldoende voedingsvezels (zemelen, bruinbrood, etc.) te eten
• veel water te drinken (1½ - 2 liter per dag)
• en zorg voor voldoende lichaamsbeweging.
• Ga regelmatig naar het toilet en neem er de tijd voor. Het is niet verstandig uw ontlasting lang op te houden.
• Ga tijdens de laatste weken van de zwangerschap regelmatig op uw linkerzij liggen om de druk op uw bekkenbodem te verminderen.

Diagnose en onderzoek

Vaak is de diagnose op grond van uw verhaal en het lichamelijk onderzoek te stellen. Bij bloedverlies dat ondanks simpele maatregelen blijft bestaan, wordt bij mensen boven de 40 jaar meestal een kijkonderzoek van de endeldarm (proctoscopie of rectoscopie) of een gedeelte van de (sigmoidoscopie) of de gehele dikke darm gedaan (coloscopie) om andere oorzaken van uit te sluiten.

Behandelingsmogelijkheden

De meeste patiënten hebben baat bij de tips die hierboven gegeven worden om klachten te voorkomen. Heeft u uitstulpende aambeien dan kan een bad ook verlichting geven.

Er zijn verschillende zalven en zetpillen te verkrijgen bij drogist en apotheek die de klachten van aambeien ook kunnen verhelpen.

Wanneer desondanks de klachten toch voortduren, zal verder onderzoek nodig zijn. Als de diagnose eenmaal gesteld is door een arts, zal behandeling van aambeien alleen nodig zijn als de klachten u hinderen.

De volgende behandelingen vinden poliklinisch en zonder verdoving plaats:

Rubberbandligatie

De aambei wordt als het ware strak getrokken. Vlak erboven wordt met een zuigbuisje een bolletje slijmvlies opgezogen.

Scleroseren

In de aambei wordt een vloeistof gespoten die zorgt dat de aambei verschrompeld. Deze behandeling wordt zelden toegepast.

De volgende behandelingen vinden met verdoving (plaatselijke verdoving, ruggeprik of algehele narcose) plaats:

Marisectomie (verwijderen van een skin tag of marisk)

Het huidlapje wordt na plaatselijke verdoving weggesneden. De wond wordt meestal opengelaten om infectie te voorkomen.

Hemorrhoidectomie

De aambeien worden chirurgisch weggenomen.

Circulaire hemorrhoidopexie (procedure volgens Longo)

Er wordt een circulair niet-apparaat ingebracht in de anus. Het slijmvlies binnenin wordt hiermee rondom strakgetrokken.

Klachten

Meestal is er sprake van vocht of pusverlies uit een openingetje (vaak zichtbaar als een bultje) in de huid. Onder de opening ontstaat wel eens een ontsteking. Het kan eruit zien alsof er een puist zit.

Diagnose

De klachten zijn vaak zo duidelijk, dat lichamelijk onderzoek alleen voldoende is. Een echografisch onderzoek (endo-echografie) wordt gedaan als het belangrijk is om te weten hoe het verloop van de fistelgang(en) is.

De behandelingsmogelijkheden

Het is afhankelijk van de ernst van klachten of er iets aan de fistel gedaan moet worden. Soms zijn de klachten van de fistel minder erg dan de gevolgen van een operatie.

De volgende behandelingen vinden vrijwel altijd plaats onder narcose of met een ruggeprik.

Seton

Een seton is een draad of een slangetje dat in de fistelgang wordt aangebracht. De eindjes worden aan elkaar geknoopt zodat hij er niet uitvalt. De seton kan maanden blijven zitten. Het is de bedoeling dat hij er langzaam uitgroeit zodat de sluitspier niet beschadigd wordt.

Tissue-col

Dit is lijm die in de fistelgang wordt gespoten om hem 'dicht' te plakken.

Fistulotomie

De fistelgang wordt helemaal opengeknipt. De wond wordt opengelaten en groeit vanzelf dicht binnen een aantal weken.

Fistulectomie

De fistelgang is bekleed met weefsel dat ervoor zorgt dat de wanden van de gang niet aan elkaar groeien. Dit weefsel wordt uit het gangetje geknipt of gekrabd.

Mucosa advancement plastiek

Bij deze operatie wordt de binnenste opening van de fistelgang dichtgemaakt. De opening wordt bedekt met een stukje slijmvlies dat rondom de fistel zit.

Wat is overgewicht?

Men spreekt van overgewicht als de body-mass index (BMI) groter is dan 30 kg/m². Bij een index van meer van 40 kg/m² spreekt men van een ziekelijk overgewicht. De body-mass of Quetelet index wordt berekend door het gewicht in kilogram te delen door de lengte in meters in het kwadraat (kg/m²).

Risico´s van overgewicht

Overgewicht verhoogt de kans op hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten, suikerziekte en gewrichtsklachten.

Onderzoek en diagnose

Het onderzoek is vooral gericht op het uitsluiten van ziektes die overgewicht veroorzaken, zoals hypothyroïdie (verlaagde werking van de schildklier) of het syndroom van Cushing. Ook wordt gekeken naar door het overgewicht ontstane ziektes.

Wat kunt u zelf doen bij overgewicht?

Waarschijnlijk heeft u al van alles geprobeerd. Maar hier toch nog even wat tips op een rijtje. Bedenk eerst hoe graag u af wilt vallen. Hoe belangrijk is dat voor u? En hoe belangrijk is het voor uw gezondheid?

• Schrijf op wat u op een dag eet en hou dat 2 weken vol. Ga dan eens kijken wat ´eraf ´ kan.
• Probeer de overmatig vette (chocola, patat, chips etc) en zoete (cola, snoep etc) en kalorierijke (milkshake, pinda´s, bier etc) etenswaren te laten staan.
• Verklein eerst de hoeveelheid van uw maaltijden en pas daarna de frekwentie. Zo verkleint u namelijk uw maag zonder dat u geopereerd hoeft te worden. Reken erop dat dit een proces is dat wel maanden duurt.
• Lichaamsbeweging versnelt het proces.
• Heeft u onbedwingbare trek in iets te eten, drink een glas water, of eet iets vezelrijks dat uw maag vult: een mueslibroodje of roggebrood of groente (bloemkool, wortel etc).
• Neem u niet voor om nooit meer te eten. En ook niet om een hele dag niet te eten. Meestal krijgt u dan 's avonds honger en als u dan veel gaat eten is het zeker dat het afvallen niet lukt.
• Probeer uw eetritme zo te bepalen dat u 's morgens honger heeft en dus zin hebt in een normaal ontbijt. Dat doet u door ´s avonds laat of ´s nachts niets meer te eten.
• Ga iets doen wat u leuk vindt, wat u afleidt. Als u de hele dag aan eten denkt, wordt het nog moeilijker om af te vallen. Vindt u bijvoorbeeld een hobby die u geestelijk (ook) erg bezighoudt, dan denkt u minder aan eten en wordt het vaak makkelijker om af te vallen.

In deze folder vindt u een overzicht van alles wat met overgewicht te maken heeft.

De allerbeste manier om af te vallen is dus om uw levensstijl te veranderen. Over het algemeen heeft u daar intensieve professionele begeleiding bij nodig. De kans van slagen is groter naarmate u gemotiveerder bent.

Waarom moet u behandeld worden?

Morbide obesitas moet behandeld worden omdat u leven erdoor bedreigd kan worden. Er bestaan medicijnen, maar als eenmaal is vastgesteld dat u behandeld moet worden, dan heeft een operatie meestal meer effect. Bedenk goed dat iedere operatie risico´s heeft. Bovendien is de kans groot dat u na de operatie bepaalde hinderlijke klachten overhoudt.

Wanneer komt u in aanmerking voor een operatie?

Indien u (a) een BMI van meer dan 40 kg/m² heeft, of (b) een BMI tussen de 35 en 40 kg/m² tezamen met een aantal ziektes of ernstige lichaamsbeperkingen die een normaal leven onmogelijk maken. Voor de operatie wordt met een team van professionals vastgesteld of bij u een operatie aangewezen is.

Operatie

Er bestaan verschillende technieken, die in principe allemaal via de kijkmethode (laparoscopie) uitgevoerd kunnen worden. Een maagverkleining (verticale gastroplastiek en maagbandje), een omleiding (biliopancreatico of duodenal switch) die zorgt voor malabsorptie (onvoldoende opname van voedingsstoffen) of een kombinatie van beide (bypass van de maag). Welke operatie bij u aangewezen is, zal met een team van professionals besloten worden.

Een uitvoerige beschrijving van de operaties voert hier te ver. Op deze illustraties ziet u 2 verschillende technieken.

Bypass van de maag (laparoscopisch): 80% maagverkleining, 20% malabsorptie.

Duodenal switch (laparoscopisch): 100% malabsorptie.